اچ ایندکس چیست

اچ ایندکس چیست

اچ ایندکس چیست : در این یادداشت قصد داریم تا در خصوص شاخص ارزیابی h-index کمی صحبت کنیم . با توجه به این قضیه بد نیست که توضیحات خود را با یک مثال ساده و فهم پذیر شروع کنیم .

با توجه به اینکه در مثل جای مناقشه نیست و جزء به جز ء این مثال هم ارز فعل و افعالات حول اچ ایندکس نمی باشد ، لزوماً همه رویدادهای این دو مقوله یکی نیستند اما تا حد زیادی همپوشانی دارند .

چرا باید شاخصی کیفی وجود داشته باشد ؟

فرض کنید در لیگ داخلی یک کشور (مثلاً در ورزش فوتبال) برترین مهاجم لیگ همان فردیست که بیشترین گل را به ثمر رسانده است . در چنین شرایطی و در پایان فصل تنها عاملی که در وهله اول مورد توجه قرار می گیرد همین تعداد گل های به ثمر رسیده افراد بوده و آقای گل لیگ هم زننده بیشترین گل ها می باشد .

این در حالیست که در چنین شرایطی فردی به این مطلب اعتراض ندارد که مثلاً آقای گل مذکور دو برابر گل هایش موقعیت ایده آل از دست داده است ، بخشی از گل ها را پنالتی زده و دست آخر با توجه به میزان زیاد دقایق بازی به ازای هر دو مسابقه یک گل زده است .

این در حالیست که در تیمی دیگر ، بازیکنی وجود دارد که به دلایلی مانند مصدومیت یا محرومیت نتوانسته است در همه مسابقات تیم خود را همراهی کند ، اما به ازای هر 60 دقیقه بازی یک گل به ثمر رسانده است .

به نظر شما در این مثال کدام یک از این دو ، بازیکن بهتریست ؟

در پاسخ به این سوال عده ای معتقدند از آنجایی که تعداد گل ها معیار ماست ، بازیکن اول برنده کفش طلا یا جایزه آقای گلی این لیگ است .

این در حالیست که عده دیگری معتقدند چنانچه نفر دوم یا رده های پایین تر هم اینچنین فرصتی می یافتند ، حتی نتیجه بهتری نیز به دست می آوردند ؛ لیکن همه اینها در حالیست که اگر آنان تعداد گل های برابری داشتند ، بنا به قوانین فوتبال فردی برنده است که دقایق کمتری بازی کرده است ، قانونی که به نظر عادلانه تر می آید .

 

در تجزیه و تحلیل این مثال باید گفت که دیدگاه هر دو گروه کمّی بوده و تنها به تعداد گل های بازیکنان استناد کرده اند ، اما ما در پی بازیکن بهتر هستیم ، در نتیجه باید معیار های کیفی مانند پاس گل ها ، تکنیک فردی ، شرکت پذیری در کار گروهی ، قدرت بدنی و … را در فرمت اعداد و رقم درآورده و سپس مقایسه کنیم .

اچ ایندکس چیست

با توجه به این مثال زمان بازگشت به سوال اچ ایندکس چیست می رسد.

اچ ایندکس همانند مثال فوق معیاری برای ارزیابی بازیکنان حوزه علم (دانشمندان و محققین) می باشد با این تفاوت که هریک از متقاضیان نمره منحصر بفردی داشته و بواسطه آن دیده می شود و در ثانی این اعداد به منظور رده بندی ارائه نشده (یعنی مقام اولی به تنهایی وجود ندارد) و ممکن است چند نفر با نمره ای مشخص در کنار یکدیگر قرار بگیرند .

این عدد همانند تعداد گل ها هرچه بیشتر باشد بهتر است ، اما بر چه مبنایی ارائه می گردد ! اچ در h-index که خلاصه شده نام خانوادگی Jorge E. Hirsch می باشد ، عددیست که در صورت برابری تعداد مقالات یک فرد و تعداد ارجاعات به آن صادر می گردد . حال در ویرایش مقاله انگلیسی این به چه معناست ؟!

خاستگاه اچ ایندکس چیست و کجاست ؟

در سال 2005 ، فیزیکدانی آرژانتینی – آمریکایی با نام Jorge E. Hirsch که در دانشگاه کالیفرنیای سن دیگو استقرار داشت ، به این فکر افتاد که معیار و شاخص استانداردی به نحوی که برای عموم افراد فعّال در حوزه های علمی گویا بوده و به جای استناد به کمّیت مقالات ، کیفیت و اثرگذاری آن ها ارزیابی کند وجود ندارد .

به همین دلیل پیشنهاد داد که به تعداد مقالات یک فرد که به چاپ رسیده است توجه شود . اگر n مقاله در میان آن ها وجود داشت که به هریک حداقل n بار استناد شده باشد ، همین عدد  n اچ ایندکس  این فرد می باشد .

مثال عددی برای شاخص اچ

چنانچه بخواهیم به صورت عددی به این مسأله بپردازیم ، شاید فردی 1 مقاله داشته و به آن 150 بار سورس داده شده باشد ، در حالی که ممکن است فرد دیگری دارای 50 مقاله بوده که به هرکدام 10 بار ارجاع داده شده باشد .

طبیعیست که با این اعداد و ارقام نمی توان فهمید کدام مؤلف دانا و مجرب تر بوده و حرف های بیشتری برای گفتن دارد . به همین دلیل ” خورخه ادواردو هیرش ” این مدل را پیشنهاد کرد که نمره ارزیابی مؤلفین (یا همان h) تعداد مقالاتی باشد که دست کم به همان تعداد مورد صحبت دیگر اندیشمندان قرار گرفته باشد .

یعنی فردی با اچ ایندکس 5 ، در میان تحقیقات و موارد منتشر شده اش پنج مقاله دارد که حداقل از هرکدام در 5 مقاله دیگر سخن به میان آمده و فردی با h  12 نیز دوازده مقاله دارد که در خصوص هرکدام 12 بار یا بیشتر حرفی در مقالات معتبر دیگر صحبت شده است .

نکته پایانی

از نکات جالب این نوع ارزیابی و اینکه اچ ایندکس چیست می توان به تفکیک کامل و رده بندی بی حرف و حدیث محققین و دانشمندان اشاره کرد .

با صرف نظر از بزرگترین اشکال این روش (که احتمال تبانی و ارجاع دوستان به مقالات یکدیگر می باشد) ، می توان گفت که اعداد استخراج شده جایگاه واقعی هر فرد را به اندازه ای دقیق نشان می دهد که با توجه با رشد و تغییرات ناگهانی نمودار تعداد مقالات – تعداد ارجاعات حتی می توان برندگان آتی جایزه نوبل که بحث های داغی را مطرح کرده اند را نیز شناسایی کرد .

گفتنیست که در هر حوزه این عدد در محدوده خاصی جریان دارد . مثلاً در رشته های علوم انسانی ممکن است فردی اچ 70 داشته باشد و افرادی بالاتر از وی نیز یافت شوند ، در حالی که بالاترین شخصیت علمی زیر مجموعه های رشته های فنی با اچ 50 نیز دست نیافتنی باشند .

در پایان گفتنیست که این عدد مختص افراد نبوده و مجلات و ژورنال های مختلف نیز می توانند آن را دریافت کنند ؛ طبعاً بدین صورت که میزان مقالات چاپ شده در ژورنال های مذکور و تعداد ارجاعات به هریک مورد بررسی قرار می گیرد .

نظرخود را بیان کنید

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *